Podział majątku spółki z o.o. w likwidacji a PCC

Katarzyna Kulig        06 listopada 2016        Komentarze (0)

W trakcie naszych blogowych spotkań przeszliśmy już niemal wszystkie fazy związane z procedurą likwidacji spółki z o.o. Było już o otwarciu likwidacji, bilansach likwidacyjnych, obowiązkach rachunkowych. Było również o powołaniu i odwołaniu likwidatora. Było także o obowiązkach związanych z wezwaniem wierzycieli, jak też z kwestiami finansowymi związanymi z zakończeniem działalności spółki z o.o., w tym zwłaszcza w zakresie podziału majątku likwidowanej spółki pomiędzy wspólników.

Nadszedł zatem czas, abym opowiedziała Ci nieco o podatkach związanych z procedurą likwidacyjną.

W tym wpisie skupimy się na obowiązku w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych, wówczas, kiedy wspólnicy spółki z o.o.  w likwidacji otrzymują określone ruchomości, środki pieniężne lub rzeczy nieruchome wskutek podziału majątku likwidowanego przedsiębiorstwa.

Jak zapewne pamiętasz, wspólnik otrzymuje określone składniki majątku spółki w likwidacji, jeżeli takowy majątek pozostał po zaspokojeniu wierzycieli. Pojawia się wówczas pytanie, czy powstaje obowiązek podatkowy w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych od przejętego przez wspólnika majątku?

Obowiązek podatkowy nie powstaje. 

Wprawdzie podział majątku likwidowanej spółki z o.o. jest czynnością cywilnoprawną, natomiast ustawodawca nie włączył jej do zakresu czynności, które objęte są regulacją ustawy PCC.

Zgodnie z art.  1 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy, podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

  1. umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
  2. umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
  3. (uchylona),
  4. umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
  5. umowy dożywocia,
  6. umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
  7. (uchylona),
  8. ustanowienie hipoteki,
  9. ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
  10. umowy depozytu nieprawidłowego,
  11. umowy spółki.

Jak widzisz, czynność podziału majątku spółki z o.o. w likwidacji nie została wymieniona w powyższym zestawieniu. Co więcej, jako że wyliczenie ma charakter ścisły i zamknięty, fiskusowi nie przysługuje prawo do rozszerzającej wykładni regulacji. Stąd też w sposób precyzyjny możemy powiedzieć, że obowiązek w podatku PCC nie powstaje w przypadku uzyskania przez wspólnika określonych składników majątkowych w wyniku podziału majątku likwidowanej spółki. Brak obowiązku dotyczy oczywiście wszystkich składników, bez względu na ich charakter – a zatem zarówno ruchomości, jak też nieruchomości czy środków pieniężnych.

Inaczej rzecz się będzie przedstawiała co do obowiązków wspólnika w podatku dochodowym od osób fizycznych (jeżeli wspólnik jest osobą fizyczną) oraz podatku dochodowym od osób prawnych (jeżeli wspólnikiem jest osoba prawna). W tym przypadku ustawa nakłada byłego udziałowca obowiązki podatkowe.  Ich tajemnice zgłębimy w kolejnych wpisach 🙂

 

Jak to w związkach rodzaju wszelakiego (również tego „korporacyjnego”) bywa, także w spółce z o.o. w likwidacji możliwa jest sytuacja, kiedy wspólnicy chcą rozwieść się z likwidatorem. A ponieważ nasz ustawodawca dobrze wie, że sytuacja taka bywa uzasadniona wskutek wystąpienia różnych powodów, sposobność przeprowadzenia takiego rozwodu przewidział i dopuścił. Jako okoliczność naturalną i nie sprawiającą problemów organizacyjnych. Przynajmniej w teorii 😉

Odwołania likwidatora możesz dokonać poprzez podjęcie stosowanej uchwały w trakcie zgromadzenia wspólników. Uchwała wymaga właściwej większości, określonej bądź w przepisach k.s.h. bądź ustalonej odmiennie, w treści umowy zawiązania spółki z o.o. Oczywiście, umowa taka może zawierać odmienne reguły dotyczące odwołania likwidatora – w zasadzie od fantazji oraz prawniczej sprawności założycieli spółki z o.o. zależy, jakie w tej mierze wprowadzą reguły. Warunek jest jeden – ma być legalnie.

Co istotne, w przypadku odwołania likwidatora nie obowiązuje zasada dotycząca członków zarządu – a mianowicie możliwość ich odwołania w każdym czasie wskutek podjęcia uchwały przez wspólników. Jeżeli tylko w umowie spółki wprowadzisz regułę, w myśl której odwołanie likwidatora może dokonać np. określona osoba trzecia, to tym samym definitywnie pozbawisz wspólnika takiego uprawnienia.

Pamiętaj jednak, że sama uchwała o odwołaniu likwidatora skutkuje wyłącznie ustaniem tzw. stosunku organizacyjnego, łączącego go ze spółką z o.o. w likwidacji. Na osobie takiej przestają ciążyć obowiązki związane z doprowadzeniem do ustania bytu prawnego spółki. W żadnym jednak wypadku nie wygasa tzw. stosunek obligacyjny, jaki spółka z o.o. w likwidacji zawarła z tą osobą w związku z pełnieniem przez nią funkcji likwidatora. Koniecznie zatem pamiętaj, aby w umowie, jaką podpisujesz z likwidatorem (czy to umowie o dzieło, czy zlecenia, czy o pracę), wprowadzić odpowiednie klauzule, które pozwolą szybko i „bezroszczeniowo” rozstać się z dotychczasowym, niechcianym partnerem.

Nie tylko uchwała wspólników może spowodować zakończenie Twojej „znajomości” z likwidatorem”. Może bowiem do tego doprowadzić również odpowiednie orzeczenie sądu rejestrowego. Zasady takiego odwołania są trzy:

  • po pierwsze, jeżeli sąd likwidatora ustanowił, jedynie ten sąd może go odwołać. Reguły tej nie zmienisz ani poprzez odpowiednie postanowienia umowy zawiązania spółki z o.o., ani wolą zgromadzenia wspólników – czynności podjęte w tej mierze będą po prostu bezprawne i niewiążące;
  • po drugie, w każdym przypadku sąd rejestrowy może odwołać likwidatora, nawet jeżeli nie on go powołał. Może odwołać tych likwidatorów, którzy są ustanowieni w umowie spółki, uchwale wspólników, ustanowionych przez inne osoby lub organy. Może to uczynić z ważnych powodów i na wniosek osób mających interes prawny. Prawo takie wynika wprost z  art. 276 § 4 k.s.h. Jaki praktyczny wymiar ma ta regulacja dla Ciebie? Otóż jeżeli nie będziesz mógł z jakichś powodów uzyskać wymaganej większości w trakcie zgromadzenia wspólników na odwołanie likwidatora, to wówczas możesz skorzystać z trybu procesowego – i złożyć do właściwego sądu rejestrowego samodzielnie wniosek o odwołanie;
  • po trzecie wreszcie, na odwołanie likwidatora przez sąd możesz liczyć jedynie wówczas, gdy udowodnisz, że po stronie likwidatora zaszły ważne powody, które powodują, że nie może on dalej pełnić swojej funkcji. Powodem takim jest np. choroba likwidatora, utrata przez niego zdolności do czynności prawnych, popełnienie przestępstwa.

Oczywistym jest, że skoro wspólnikowi przysługuje prawo do odwołania likwidatora, to tym bardziej likwidator taki jest uprawniony do rezygnacji z pełnionej funkcji – o czym dowiesz się w jednym z kolejnych wpisów.

Otwarcie likwidacji spółki z o.o. – jakie dokumenty należy złożyć do KRSu?

Katarzyna Kulig        03 października 2016        4 komentarze

Proces likwidacji spółki z o.o. rozpoczyna się wraz z podjęciem przez Wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki – pamiętasz już zapewne, że taka uchwała musi zostać sporządzona w formie aktu notarialnego.

Poza uchwałą o rozwiązaniu spółki sporządzana jest również uchwała w przedmiocie powołania likwidatora lub likwidatorów spółki, która jednocześnie określa sposób reprezentacji.

Po otwarciu likwidacji (która następuje wraz z podjęciem wyżej wskazanej uchwały) konieczne jest jej zgłoszenie do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Dokonanie zgłoszenia należy do obowiązków likwidatorów.

sketching-website-layout-wireframes-picjumbo-com

Jeśli jesteś likwidatorem, na etapie otwarcia likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, musisz przygotować następujące formularze oraz dokumenty:

Krajowy Rejestr Sądowy:
a) Formularz KRS-Z61 – formularz zmiana wpisu w KRS
b) Formularz KRS-ZR – formularz wskazujący dane likwidatorów oraz sposób reprezentacji
c) Formularz KRS-ZK – formularz dotyczący zgłoszenia zmian w zakresie członków zarządu
d) Formularz KRS-ZL – formularz składany w KRS, gdy w spółce ustanowiony był prokurent
e) Protokół sporządzony w formie aktu notarialnego – obejmujący uchwałę o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji, uchwałę o powołaniu likwidatora lub likwidatorów i sposobie reprezentacji
f) Bilans otwarcia likwidacji
g) Oświadczenia likwidatorów – w których wyrażają zgodę na powołanie i pełnienie przedmiotowej funkcji
h) Dowód uiszczenia opłat – aby uzyskać informacje na temat opłat zachęcam Cię do zapoznania się z wpisem – LINK

Monitor Sądowy i Gospodarczy:
a) Formularz MSIG-M1 – formularz z wnioskiem o publikację ogłoszenia
b) Treść ogłoszenia – ogłoszenie powinno zawierać informacje o podjęciu uchwały o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji oraz wzywać wierzycieli spółki do zgłaszania swoich wierzytelności w terminie 3 miesięcy od daty ogłoszenia pod wskazany adres.
c) Dowód uiszczenia opłaty za ogłoszenie – odsyłam do postu o kosztach likwidacji spółki z o.o. – LINK

Dodatkowo likwidowana spółka z o.o. przesyła do właściwego ze względu na siedzibę spółki urzędu skarbowego formularz NIP-8 (obejmujący aktualizację danych spółki – do firmy spółki dodaje się określenie „w likwidacji”).

Przedstawione powyżej informacje dotyczą spółki z o.o., która została zarejestrowana drogą tradycyjną. Jak zatem przebiega otwarcie likwidacji w spółce zarejestrowanej w trybie elektronicznym (S24)?

Spółka zarejestrowana w trybie S24 może zostać również w trybie elektronicznym rozwiązana. W takim wypadku uchwałę o rozwiązaniu spółki z o.o. składa się na wzorcu elektronicznym, który następnie musi zostać podpisany przez wszystkich wspólników bezpiecznym podpisem elektronicznym lub podpisem ePUAP.

Bilans otwarcia likwidacji

Katarzyna Kulig        29 lipca 2016        Komentarze (1)

Być może sądziłeś, że po obszernym omówieniu tematyki sprawozdań likwidacyjnych w spółce z o.o., zagadnienia sprawozdań finansowych nie będą Cię już więcej niepokoić. Nic z tych rzeczy! 🙂 Przed nami jeszcze jeden dokument rachunkowy, który likwidator spółki ma obowiązek sporządzić i przedłożyć do zatwierdzenia walnemu zgromadzeniu wspólników. Jak możesz się domyślać – niestety nie ostatni 😉

Obowiązek opracowania tzw. bilansu otwarcia likwidacji wynika wprost z art. 281 § 1 k.s.h. Jest to zatem zasadniczy obowiązek likwidatorów – wyprzedza on podjęcie wszystkich pozostałych czynności likwidacyjnych.

Bilans otwarcia likwidacji jest sprawozdaniem finansowym, sporządzonym zgodnie z regułami określonymi w ustawie o rachunkowości. Z istotnym wyjątkiem. Otóż wartość aktywów określa się na potrzeby bilansu otwarcia jako ich wartość zbywczą.

Musisz zatem wycenić, jaka byłaby faktyczna wysokość aktywów, gdybyś chciał je spieniężyć i zbyć na wolnym rynku. Na wartość tą ma wpływ cały szereg dodatkowych czynników, wynikających ze specyfiki funkcjonowania spółki z o.o. w likwidacji – tj. czas i miejsce potencjalnej sprzedaży, jej przedmiot, popyt na lokalnym rynku. Co więcej, po stronie pasywów nie wyróżniasz już poszczególnych kapitałów spółki z o.o. w likwidacji – zgodnie z zasadą „zlania się” kapitałów.

Okoliczność, że w bilansie otwarcia ocenia się wartość aktywów według ich siły zbywczej jest uzasadniona celem jego sporządzenia. Inaczej niż w przypadku zwykłego, corocznego sprawozdania finansowego, w tym przypadku bilans ma na celu  podział rzeczywistego majątku między wierzycieli, a następnie podział pozostałości między wspólników.

Pomimo że ustawa wprost nie wskazuje takiego obowiązku, pamiętaj żeby bilans otwarcia likwidacji potraktować jako normalne, pełne sprawozdanie finansowe. Oznacza to, że jego częścią ma być również rachunek zysków i strat.

Pamiętaj również, aby bilans otwarcia likwidacji przedłożyć do zatwierdzenia organom spółki – radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Ich sprawozdanie powinno być częścią posiedzenia zgromadzenia wspólników, w trakcie którego bilans otwarcia likwidacji musi zostać ostatecznie zatwierdzony. Zatem po sporządzeniu dokumentu, likwidator powinien pamiętać, aby zwołać zgromadzenie wspólników, umieścić w porządku obrad uchwałę w przedmiocie zatwierdzenia bilansu otwarcia likwidacji, a następnie poddać ją pod głosowanie. Bilans otwarcia, przed przedłożeniem organom sp. z o.o. w likwidacji, musi zostać podpisany przez wszystkich likwidatorów, co wynika z przepisów ustawy o rachunkowości.

Uwaga! Wykluczone jest, aby zatwierdzenie bilansu nastąpiło w trybie przewidzianym w art. 227 § 2 k.s.h. Nie jest zatem możliwe, aby głosowanie miało charakter pisemny czy też aby podjęto decyzję bez formalnego odbycia zgromadzenia.

No dobrze, dowiedziałeś się zatem, czym jest bilans otwarcia likwidacji, co ma zawierać oraz jaki jest tryb procedowania nad tym dokumentem. Czas odpowiedzieć na pytanie, kiedy należy go sporządzić.

Kwestię tą szczegółowo rozstrzyga ustawa o rachunkowości. Bilans otwarcia likwidacji powinien być sporządzony przez likwidatorów w ciągu 15 dni od zajścia zdarzeń powodujących likwidację. Zdarzeniami tymi są przyczyny rozwiązania, o których mowa w art. 270-271 k.s.h. Jeżeli bilans był sporządzony choćby na krótko przed dniem otwarcia likwidacji, należy sporządzić nowy bilans, specjalnie na potrzeby postępowania likwidacyjnego.

Zachowanie 15-dniowego terminu jest w pełni możliwe, jeżeli likwidatorami są dotychczasowi członkowie zarządu spółki z o.o. lub jeżeli likwidatorzy spoza grona zarządu zostali wyznaczeni już na etapie zaistnienia przyczyny rozwiązania spółki. W pozostałych przypadkach zachowanie powyższego okresu będzie częstokroć nierealne. Jeśli jesteś likwidatorem, nie przejmuj się zanadto – po prostu opracuj bilans otwarcia w ciągu 15 dni od dnia wyznaczenia Cię na to stanowisko.

Wspomniałam na początku, że ustawa o rachunkowości przewiduje jeszcze jeden dokument o charakterze sprawozdania finansowego. Dokument ten ma status odrębny od bilansu otwarcia i musi zostać sporządzony od niego niezależnie. Otóż księgi rachunkowe spółki z o.o. w likwidacji zamyka się na dzień poprzedzający postanowienie jednostki w stan likwidacji  – najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od tego dnia. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rachunkowości, na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych likwidatorzy mają obowiązek sporządzić kolejne sprawozdanie finansowe, tym razem według stanu na dzień poprzedzający otwarcie likwidacji. Sprawozdanie takie jest sporządzane z zachowaniem wszelkich reguł wynikających z ustawy, bez jakichkolwiek odrębności.

Masz obecnie, Drogi Czytelniku, prawie pełną wiedzę o koniecznych do sporządzenia dokumentach finansowych w spółce z o.o. w likwidacji. Jak jednak wiemy – prawie robi wielką różnicę 😉 I dlatego o ostatnich księgowych przyjemność opowiem Ci w odrębnym wpisie.

Wezwanie wierzycieli do zgłaszania wierzytelności

Katarzyna Kulig        14 lipca 2016        Komentarze (1)

Otwarcie likwidacji i jej zgłoszenie do Krajowego Rejestru Sądowego nie kończy formalności z jakimi musisz się uporać podczas likwidacji spółki z o.o.

Kolejnym krokiem zbliżającym Cię do celu jest ogłoszenie o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji wraz z wezwaniem wierzycieli likwidowanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do zgłaszania swoich wierzytelności.

Wymóg ten został nałożony przez ustawodawcę w art. 279 ksh, zgodnie z treścią którego:

Art. 279. Likwidatorzy powinni ogłosić o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji, wzywając wierzycieli do zgłoszenia ich wierzytelności w terminie trzech miesięcy od dnia tego ogłoszenia.

Ogłoszenie publikuje się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, a także w inny sposób, który został zastrzeżony w umowie spółki.

Celem przyświecającym ustawodawcy przy wprowadzeniu tego unormowania było zapewnienie odpowiedniej ochrony wierzycielom spółki z o.o. w likwidacji poprzez umożliwienie im uzyskania informacji o otwarciu likwidacji i zgłoszenia przysługujących im wierzytelności. Wskazać przy tym należy, iż wierzyciele mają dowolność jeśli chodzi o formę zgłaszania wierzytelności (forma pisemna, ustna, środki porozumiewania na odległość) – ustawodawca nie przewidział w przedmiotowym zakresie żadnych obostrzeń, ważne jest jedynie by te zgłoszenia zostały dokonane w zakreślonym, trzymiesięcznym terminie.

Dodam, że pomimo dowolności formy zgłaszania wierzytelności zdecydowanie zalecam posłużenie się taką metodą, która zostanie odpowiednio udokumentowana. Dlatego też np. ustne zgłoszenie wierzytelności może być dla wierzycieli problematyczne, albowiem w razie potrzeby mogą nie być w stanie wykazać, że zgłoszenie zostało dokonane. Najbezpieczniejszą metodą jest więc forma pisemna.

Likwidatorzy treść ogłoszenia wzywającego wierzycieli do zgłaszania swoich wierzytelności muszą przygotować samodzielnie – poniżej przygotowałam przykładowe ogłoszenie, którym możesz się posłużyć w trakcie prowadzonej przez siebie likwidacji:

 

Spółka XYZ Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w………………., ul……………………

Nr KRS………………………….

Likwidator…………………….

Likwidator spółki XYZ Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w …………… przy ulicy……………………, wpisanej do Rejestru Przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy w…………………….. Wydział………………………, pod numerem KRS………………., niniejszym składa zamówienie na opublikowanie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ogłoszenia o następującej treści:

„Zgromadzenie Wspólników spółki XYZ Sp. z o.o. z siedzibą w ……………… uchwałą z dnia ………………..postanowiło rozwiązać spółkę i postawić ją w stan likwidacji. W związku z powyższym wzywa się wierzycieli spółki, aby zgłosili swe wierzytelności w terminie 3 miesięcy od daty ogłoszenia. Zgłoszenia przyjmowane są……………………….”

Likwidator………………………..

 

Wspomnieć należy również o tym, że ogłoszenie warto złożyć nie tylko w formie pisemnej, ale i elektronicznej (np. na płycie CD, urządzeniu USB), gdyż koszt ogłoszenia wyliczany jest na podstawie ilości znaków graficznych zawartych w ogłoszeniu, a przedłożenie go w takiej formie znacznie przyspieszy okres oczekiwania na wyliczenie opłaty.

Niektóre sądy wyszły naprzeciw likwidatorom i stworzyły specjalne adresy mailowe, na które można wysłać ogłoszenie w celu otrzymania wyceny. Jest to niewątpliwie najprostszy i zdecydowanie najszybszy sposób na otrzymanie wyceny, a co za tym idzie przyspiesza to cały proces likwidacji.

Aktualnie za jeden znak graficzny pobierana jest opłata w wysokości 0,70 zł (siedemdziesiąt groszy), przy czym całkowita kwota ogłoszenia nie może być niższa niż 60 zł (sześćdziesiąt złotych). Jak już wspominałam we wpisie: http://likwidacja-spolki-zoo.pl/koszty-likwidacji-spolki-z-o-o/, najczęściej całkowity koszt ogłoszenia wynosi około 500 zł (pięćset złotych).

Po dokonaniu wyceny należy uiścić wskazaną opłatę na konto Ministerstwa Sprawiedliwości, a następnie w Punkcie Przyjmowania Ogłoszeń Monitora Sądowego i Gospodarczego (wykaz Punktów znajdziesz tutaj: http://bip.ms.gov.pl/pl/dzialalnosc/monitor-sadowy-i-gospodarczy/punkty-przyjmowania-ogloszen-do-monitora-sadowego-i-gospodarczego/) złożyć wniosek o publikację ogłoszenia – formularz MSIG-M1, treść ogłoszenia oraz dowód uiszczenia opłaty za ogłoszenie.